Oświecenie, europejski ruch społeczno-kulturalny i intelektualny XVII i XVIII wieku w Europie, w ramach którego idee dotyczące Boga, rozumu, natury i ludzkości zostały zsyntetyzowane w światopogląd, który zyskał szerokie poparcie na Zachodzie i zainicjował rewolucyjne zmiany w sztuce, filozofii i polityce. Centralnym elementem myśli oświeceniowej było wykorzystanie i celebrowanie rozumu, siły, dzięki której ludzie rozumieją wszechświat i poprawiają swoją sytuację. Za cele racjonalnej ludzkości uznano wiedzę, wolność i szczęście.

Zrodził się on we Francji i Anglii, skąd rozwinął się w innych państwach europejskich.

Oświecenie to okres w historii Europy, kiedy ludzie zaczęli przedkładać rozum i naukę nad tradycję i religię. Był to czas nowych idei i sposobów myślenia, które zmieniły społeczeństwo, politykę i kulturę. Prawa jednostki Ludzie mają naturalne prawa, takie jak wolność i równość. Postęp Świat może stać się lepszym miejscem dzięki nauce i wiedzy. Tolerancja i akceptacja różnych przekonań i opinii jest ważna. Kluczowe idee oświecenia

Rozum i logika: Myśliciele wierzyli, że rozum i logika mogą rozwiązać problemy i wpłynąć na poprawę stanu społeczeństwa. Cechowało zaufanie do rozumu jako decydującego źródła ludzkiego poznania, motywów działania i miary wszelkiej wartości. Podstawy ideologi oświecenia stworzyli Francuz Rene Kartezjusz (1596-1650), który w swym dziele „Rozprawa o metodzie” stworzył podstawy nowożytnego logicznego myślenia naukowego, widząc w rozumie podstawowe źródło (tzw. racjonalizm). Drugi wielki myśliciel epoki, Anglik Jan Locke (1632 – 1704) dowodził, że ludzie rodzą się jako czysta karta i uczą się poprzez doświadczenie, które jest podstawowym źródłem wiedzy (tzw. empiryzm) .

Inne ważne postacie – prekursorzy:

  • Izaak Newton, angielski matematyk, fizyk i astronom, Jego odkrycia naukowe pokazały siłę rozumu i obserwacji.
  • Franciszek Maria Voltaire (1694-178), filozof i pisarz, który krytykował niesprawiedliwość i promował wolność myśli.
  • Jan Jakub Rousseau (1712-178) podkreślał znaczenie natury i wolności jednostki. Głosił tezę o naturalnej dobroci człowieka i zepsuciu natury ludzkiej przez cywilizację. Wadliwe przez to społeczeństwa mogą być organizowane na zasadach sprawiedliwości, równości i suwerenności poprzez doskonalenie natury ludzkiej. Swoje przemyślenia zawarł min w dziele „O umowie społecznej”. Za najlepszy ustrój uznawał republikę demokratyczną.
  • Karol Monteskiusz (1689-175), twórca teorii podziału włazy na wykonawczą, ustawodawczą i sadowniczą. Według niego najlepszym ustrojem jest monarchia parlamentarna na wzór angielskiej.

Cechą charakterystyczną epoki było dążenie do upowszechnienia osiągnięć nauki szerszym kręgom społecznym oraz rozwój oświaty: w 1751 roku francuscy uczenie rozpoczęli wydawanie wielkiego dzieła „Encyklopedii, czyli słownika rozumowego nauk, sztuki rzemiosła”. Łącznie, do 1772 r., ukazało się 34 tomów, autorstwa blisko 130 wybitnych uczonych doby oświeceniowej (tzw. encyklopedystów).

Wpływ:

  • Rewolucje: oświecenie zainspirowało rewolucję amerykańską i francuską.
  • Reformy: doszło do zmian w stylu rządzenia, edukacji i prawie.
  • Nauka: wzrosła liczba odkryć i postępów naukowych.