Sytuacja społeczna
Pierwszą z ogólnych przyczyn była struktura społeczna Francji. System feudalny od średniowiecza stopniowo tracił na znaczeniu i w niektórych częściach Europy już całkowicie zaniknął. Społeczeństwo francuskie było podzielone na trzy stany – duchowieństwo (1), szlachtę (2) oraz mieszczaństwo i chłopów (3). Istniała duża dysproporcja pomiędzy uprzywilejowanymi pierwszymi dwoma stanami a najliczniejszym stanem trzecim (stanowiącym 96% społeczeństwa). Duchowieństwo i szlachta posiadały przywileje ekonomiczne (zwolnienie z niektórych podatków), sądowe (zwolnienie od kar hańbiących) i honorowe (pierwszeństwo w miejscach publicznych, prawo noszenia szpady). Taki stan rzeczy prowadził to konfliktów społecznych pomiędzy poszczególnymi warstwami społeczeństwa, ale także w ich samych. Rozwarstwienie wewnątrz wszystkich trzech stanów było również zarzewiem konfliktów. W każdym stanie istniała grupa bogaczy i biednych. Różnice majątkowe miały wpływ na dalszy rozwój rewolucji i radykalizację postanowień rewolucjonistów:
- Chłopi nadal byli zależni od swoich panów (system feudalny). Nie mogli oni posiadać, ale tylko dzierżawić ziemię – oddając do ½ płodów rolnych swoim panom. ¼ chłopstwa była bezrolna. Chłopi byli świadomi swojej sytuacji (oraz niskiej pozycji społecznej) i coraz mniej skłonni do popierania anachronicznego i uciążliwego systemu feudalnego. W tej sytuacji chcieli zrzucić obciążenia feudalne.
- Niezadowolenie mieszczaństwa z uprzywilejowanej pozycji szlachty i duchowieństwa. Mieszczanie, którzy znacznie się wzbogacili w XVII i XVIII wieku, chcieli odgrywać większą rolę w państwie odpowiadającemu jej znaczeniu gospodarczemu. Coraz liczniejsza i zamożna elita bogatych mieszczan – kupców, producentów i przedstawicieli wolnych zawodów, często nazywana burżuazją – dążyła do zdobycia władzy politycznej oraz honorów w tych krajach, w których jeszcze jej nie posiadała.
- Nie jest jednak pewne, czy rewolucja nastąpiłaby bez dodatkowego czynnika, jakim był kryzys polityczny. W obliczu ogromnych wydatków związanych z wojnami XVIII wieku, władcy Europy postanowili pozyskać środki finansowe poprzez opodatkowanie szlachty i duchowieństwa, które w większości krajów były dotychczas zwolnione z podatków. Aby uzasadnić swoje działania, władcy powołali się na argumenty postępowych myślicieli, przyjmując rolę „oświeconych despotów”. Wywołało to reakcję uprzywilejowanych grup, sejmów i stanów w całej Europie. W Ameryce Północnej ta reakcja przyczyniła się do wybuchu rewolucji amerykańskiej, która rozpoczęła się od odmowy płacenia podatku nałożonego przez króla Wielkiej Brytanii. Monarchowie próbowali powstrzymać tę reakcję arystokracji, a zarówno władcy, jak i klasy uprzywilejowane szukali sojuszników wśród nieuprzywilejowanej burżuazji i chłopstwa.Stara arystokracja rodowa nie była zadowolona z polityki monarszej polegającej na obsadzaniu wysokich stanowisk przez urzędników wychodzących się z nowobogackiej burżuazji i tzw. nowej szlachty. Dodatkowo obydwa pierwsze stany chciały mieć większy wpływ na podejmowanie decyzji w kraju poprzez zwoływanie Stanów Generalnych. Ta ,,rewolucja arystokratyczna” świadczyła o tworzeniu nowych struktur i stosunków zarówno między stanami, jak i wewnątrz nich samych.
Sytuacja ekonomiczna
Wysoki dług państwowy (5 mld liwrów) spowodowany wysokimi wydatkami państwa w stosunku do przychodów. Na spadek ten przyczyniły się częste wojny prowadzone przez Francję w XVII i XVIII wieku (w tym pomoc militarna rewolucji amerykańskiej doprowadziła Francję na skraj bankructwa), spadek produkcji, który nastąpił po stagnacji z lat siedemdziesiątych. Rząd francuski próbował ratować finanse państwa nakładając nowe podatki na ludność, co budziło tylko niezadowolenie. Co więcej, klęski żywiołowe w latach osiemdziesiątych przyczyniły się do podniesienia cen żywności.
Niekorzystny układ handlowy z Anglią spowodował straty gospodarcze i dalsze niezadowolenie mieszczaństwa.
- Wyższy standard życia - datujący się od lat 30-tych 18 wieku - znacznie obniżył śmiertelność wśród dorosłych. To, wraz z innymi czynnikami, doprowadziło do bezprecedensowego od kilku stuleci wzrostu liczby ludności w Europie, który w ciągu kilku dekad podwoiła się. W przypadku Francji, która w 1789 r. była najbardziej zaludnionym krajem Europy, liczącym 26 milionów mieszkańców, proces ten był najbardziej widoczny. Większa populacja spowodowała wzrost popytu na żywność i towary konsumpcyjne, co niosło ze sobą możliwości rozwoju jak i niebezpieczeństwa; nieurodzaj w większości kraju w 1788 r., który nastąpił po długim okresie trudności gospodarczych, pogłębił istniejące niepokoje społeczne.
Rola monarchii i jej wpływ na rewolucję we Francji
Francuska monarchia, niepostrzegana już jako ustanowiona przez Boga, nie była w stanie dostosować się do presji politycznej i społecznej, jaka na nią była wywierana. Król Ludwik XVI, wraz ze swoją żoną Marią Antoniną żyli w ogromnym luksusie, co stanowiło ostry kontrast w stosunku do życia większości mieszkańców Francji. Hulaszczy tryb życia dużego dworu wersalskiego, generował nie tylko dalsze długi (10% dochodów państwowych), ale przede wszystkim niechęć społeczeństwa wobec monarchii, tym bardziej że żoną króla była austriacka księżna, Maria Antonina (Habsburgowie nie byli lubiani przez Francuzów). Królowa (zwana Panią Deficyt), a później wraz z nią monarchia, stała się celem krytyki, a poniekąd kozłem ofiarnym społeczeństwa poszukującego winnych istniejącej sytuacji.
Charakter króla, który był raczej słabym i nieefektywny władcą. Wobec skomplikowanej sytuacji w państwie potrzebne były szybkie przeciwdziałania, mające na celu rozładowanie rosnącego napięcia i wprowadzenia koniecznych zmian. Tymczasem Ludwik, nie był ani intelektualistą, ani człowiekiem czynu (nie licząc pociągu do ślusarstwa). Dążąc do rozładowania napięcia, zgodził się on niechętnie, na zwołanie Stanów Generalnych, czyli reprezentacji trzech stanów (po raz pierwszy od 170 lat). Ruch ten, zamiast doprowadzić do uspokojenia nastrojów, przyczynił się do rozpoczęcia rewolucji.
Wpływ filozofii i słowa
Idee oświeceniowe XVII i XVIII wieku obejmowały argumenty przemawiające za reformami społecznymi. Filozofowie – intelektualiści, których pisma zainspirowały te argumenty – to między innymi Montesquieu, Voltaire i Jean-Jacques Rousseau. Ich idee krążyły wśród wykształconych warstw społecznych Francji. Jedną z idei oświecenia było odrzucenie boskiego prawa królów. Ludzie nie uważali już francuskich monarchów za wyznaczonych przez Boga i byli bardziej skłonni do krytykowania ich.
