I. Wyprawy krzyżowe były pierwszym ruchem ogólnoeuropejskim. Krucjaty nie przyniosły odrodzenie moralnego krzyżowcom. Wielu z nich zginęło, nie tyle w wyniku krwawych bitew, ile przede wszystkim wskutek głodu i zaraz.
II. Powstanie zakonów rycerskich (1*), które przyczyniły się do wzrostu gospodarczego w Europie (działalność finansowa templariuszy, czy lokalne rozwój miejscowości, których znalazły swoje siedziby zakony). Ich polityczna władza, z drugiej strony, przysporzyła sporo kłopotów niektórym państwom (jak Polska czy Litwa).
III. Wzrost autorytetu papiestwa (przynajmniej do roku 1204), które podporządkowało swoim interesom świeckich władców, jak i rycerstwo. Kościół przejął także szereg majątków rycerskich, czy to w formie darowizny od bogobojnych możów, czy jako długi za zaciągnięte na wyprawę pieniądze. Klęska idei krucjat oznaczała jednakże klęskę uniwersalizmu chrześcijańskiego pod egidą Rzymu.
IV. Upadek znaczenia Bizancjum (2*), które po IV krucjacie (lata 1202-1204) utraciło bezpowrotnie swoją polityczną i wojskową pozycję. Kiedy, w 1261 roku, wielce podupadły Konstantynopol został odbity z rąk krzyżowców przez Michała VIII Paleologa, miasto jednak nigdy nie było już takie samo. Przez resztę swojej chrześcijańskiej historii pozostawało biedne, zrujnowane i w dużej mierze opuszczone. W konsekwencji państwo bizantyjskie przeszło do polityki obronnej i straciło rolę bastionu przed ekspansją islamską w kierunku południowo-wschodniej Europy. Stopniowo następowało wzmocnienie Turków. W handlu natomiast pozycja Bizancjum została zajęta przez miasta włoskie. Utracona została szansa na ponowne połączenie się Kościoła zachodniego (katolickiego) i wschodniego (ortodoksyjnego).
- Krucjaty, zwłaszcza czwarta, tak rozgoryczyły Bizantyjczyków, że wszelkie realne zjednoczenie Kościoła wschodniego i zachodniego stało się w rezultacie niemożliwe. Przekonanie, że podbój Konstantynopola pomoże w wysiłkach krzyżowców, było złudzeniem. W rzeczywistości było odwrotnie, ponieważ niestabilne imperium łacińskie pochłonęło większość energii krzyżowców napływających z Europy. Dziedzictwem czwartej krucjaty było głębokie poczucie zdrady, które Łacinnicy zaszczepili swoim greckim współwyznawcom. Niemniej jednak niektóre grupy chrześcijan wschodnich uznały autorytet papieża i zazwyczaj Rzym pozwolił im zachować własne liturgie. Pomimo iż większość relacji religijnych, które powstały w wyniku krucjat, upadła wraz z postępem Turków osmańskich na Bliskim Wschodzie w połowie XIV wieku, niektóre kontakty, które Kościół zachodni nawiązał ze swoimi wschodnimi braćmi, pozostały.
V. Rozwój handlu z Lewantem. Szczególnie zyskały na tym miasta włoskie, a także (chociaż w mniejszym stopniu) południowofrancuskie i katalońskie, które ogromie się wzbogaciły w czasie krucjat i stworzyły silne floty handlowe i wojenne (zwłaszcza Wenecja i Genua). Dzięki zręcznej polityce i wsparciu krzyżowców ograniczyły one wpływy kupców arabskich i zrujnowali swoich konkurentów — kupców bizantyńskich. Droga na daleki Wschód była bardziej otwarta niż wcześniej.
Miasta handlowe ogromnie wzbogaciły się na dotaczaniu krzyżowcom transportu, oddziałów najemnych, przewożeniu pielgrzymów, zaopatrywaniu Królestwa Jerozolimskiego w żywność i handlowi (w tym luksusowych, a zatem drogich towarów jak korzenie czy wschodnie tkaniny). Droga morska były nie tylko szybszą, ale jak się okazało, bezpieczniejszą, niż mozolna podróż lądem.
- Karawany lub pojedyncze statki przecinały wody śródziemnomorskie pomiędzy różnymi portami, przewożąc towary w obie strony. Korzystne umowy handlowe z Bizancjum oraz poszczególnymi państwami krzyżowców pozwalały miastom kupieckim zakładać punkty handlowe, dysponować dużymi połaciami poszczególnych miast opanowanych przez krzyżowców (nawet do 1/3), korzystać z rynkowych placów. Handel prowadzono zarówno z chrześcijanami, jak i muzułmanami kierując się chłodnym kupieckim wyrachowaniem i surową kalkulacją matematyczną. Sektory gospodarki przejęte przez rozwijające się włoskie miasta w państwach krzyżowców umożliwiły im rozszerzenie handlu ze światem muzułmańskim i doprowadziły do powstania punktów handlowych także poza zasięgiem krucjat, z których część funkcjonowała jeszcze długo po 1291 roku. Transport, który zapewniały, miał znaczący wpływ na rozwój technik budowy statków. Włoskie instytucje bankowe stały się niezbędne dla papieży i królów. Korzyści odnieśli również Katalończycy i Prowansalczycy, a pośrednio także cała Europa.
Floty i armie północnowłoskich miast handlowych brały bezpośredni i aktywny udział w operacjach wojskowych. Dziania te najczęściej były motywowane chęciom poszerzenia własnych wpływów gospodarczych.
VI. Wzmocnienie władzy królów francuskich, po latach rozbicia feudalnego państwa. Najsilniejsi i najbardziej zatem niebezpieczni wasale szukali niezależnej władzy dla siebie na nowych terytoriach w Azji Mniejszej, Syrii, Palestynie czy na Cyprze. Także spora ilość awanturniczego rycerstwa udawała się na wschód w poszukiwaniu ziemi i lepszego życia, uwalniając rodzime kraje od swojego hulaszczego i uciążliwego dla ludności postępowania.
- W XII i XIII wieku zmieniła się struktura społeczeństwa europejskiego i był czas, kiedy zmianę tę przypisywano głównie krucjatom. Obecnie historycy postrzegają krucjaty jako tylko jeden, choć istotny, czynnik rozwoju Europy. Prawdopodobnie zanik części starych rodów arystokratycznych i pojawienie się nowych można częściowo przypisać krucjatom, ale należy zachować ostrożność w formułowaniu ogólnych wniosków. Należy ponadto pamiętać, że podczas gdy niektórzy krzyżowcy sprzedawali lub zastawiali swoje majątki, zazwyczaj na rzecz fundacji kościelnych, inni przekazywali je w spadku krewnym. Straty ludzkie były bez wątpienia znaczne, jednak wielu krzyżowców powróciło do swoich domów.
VII. Spowolnienie rozprzestrzeniania się islamu.
Nie ma wątpliwości, że krucjaty spowolniły postęp potęgi islamu, choć pozostaje kwestią otwartą, w jakim stopniu. Wyprawy krzyżowe i założone chrześcijańskie państwa dały Europie potrzebny czas na kolejną, zbliżającą się konfrontację kultur i religii. Bez wielowiekowych wysiłków krucjat nie sposób sobie wyobrazić, jak Europa Zachodnia mogłaby uniknąć podboju przez armie muzułmańskie, które opanowały już pozostałą część świata śródziemnomorskiego.
VIII. Większe otwarcie się Europejczyków na świat wynikające z szerszym zapoznaniem się z kręgiem kultury arabskiej co było wynikiem nie tylko zbrojnych starć między oboma światami, ale również wyprawom handlowym, geograficzno-podróżniczym (aż do Chin) czy misjom chrześcijańskim.
IX. Zaostrzenie się konfliktów chrześcijańskiej Europy z islamem, Bizancjum i źydami. Obopólna nienawiść pomiędzy wieloma chrześcijanami i muzułmanami wynikająca nie tylko z rywalizacji o ziemię, ale również z rabunków i gwałtów. W niektórych miejscach w Europie doszło do pogromu żydów jako ludzi, których obwiniano za śmierć Jezusa.
X. Zapoznanie się ze zdobyczami kultury i nauki arabskiej (chociaż większy wpływ na kontakty kulturowe i naukowe miało opanowanie Sycylii przez Arabów i kontakty Hiszpanów z Maurami). Na dworach europejskich pod wpływem przykładów arabskich i bizantyjskich pojawiła się nowa kultura przejawiająca się w bardziej wyrafinowanych formach towarzyskich. Arystokraci i bogaci Europejczycy zacieli używać perfum, myć zęby, nosić bieliznę i spodnie.
- W przeciwieństwie do wspomnianych Sycylii i Hiszpanii, łaciński Wschód nie stanowił, jak się wydaje, znaczącej drogi przekazywania arabskiej nauki i filozofii na Zachód. Krucjaty miały jednak znaczący wpływ na rozwój zachodniej literatury historycznej. Od samego początku pojawiło się wiele kronik, relacji naocznych świadków, a później bardziej ambitnych dzieł historycznych, wierszowanych i prozatorskich, zarówno w językach narodowych, jak i łacińskim.
XI. Powracający do domów krzyżowcy przywieźli ze sobą nowe gusta, modę i zwiększyli popyt na przyprawy, orientalne tkaniny i inne egzotyczne towary (szczególnie wśród arystokracji, bardziej podatnej na różne nowinki i na tyle bogatej, aby zakupić towary luksusowe). Trendy ten można, jednak także przypisać zmieniającemu się stylowi życia i rozwojowi handlu w samej Europie.
Pojawiły się w Europie wiatraki (za przykładem Syrii). Zapoznano się z uprawą nowych roślin jak arbuzy, ryż, proso, melony, pistacje czy drzewa cytrusowe. Pojawiły się także nowe przyprawy: goździki, sezam. Ponadto, Europejczycy nauczyli się stosowania cukru (trzcinowego) do słodzenia potraw (dotychczas używali do tego tylko miodu).
W Europie Zachodniej zaczęto wyrabiać tkaniny bardziej delikatne, o bogatszych i trwalszych barwach. Wprowadzono do użytku jedwab, muślinu, brokat i aksamit.
XII. Umiejętność lepszej budowy twierdz (arabska i bizantyjska myśl wojskowa). Dotychczas zamek europejski był zazwyczaj solidną wieżą. Od czasu krucjat nauczono się rozbudowywać twierdze - rozpowszechniły się baszty wzdłuż murów, wieże cylindryczne zaczęły wypierać czworoboczne, w murach pojawiło się więcej otworów strzelniczych.
XIII. Rozwój nauki w Europie spowodowany upadkiem Bizancjum. Z cesarstwa zaczęło przybywać do Europy (szczególnie Włoch) wielu uczonych bizantyjskich, szukających lepszych warunków do pracy. Poszerzyła się także wiedza geograficzna Europejczyków dotycząca bliskiego Wschodu (pojawiły się dzięki temu dokładniejsze mapy). Z języka arabskiego przetłumaczono sporo tekstów z medycyny, astronomii, matematyki i filozofii.
XIV. Zwiększyła się higiena. Przykładowo zapoznano się z mydłem.
(1*) Do największego znaczenia doszły trzy zakony: Templariusze, Joannici i Krzyżacy. Władza chrześcijan w Ziemi Świętej opierała się między innymi na militarnej sile tychże zakonów. Więcej na temat wojskowości templariuszy, joannitów i krzyżaków można znaleźć za tymi linkami.
(2*) Opis wojskowości bizantyjskiej znajduje się za tym linkiem.
